6 lý do dùng thuốc giảm cân không hiệu quả, gợi ý khắc phục

1. Tại sao uống thuốc giảm cân mà không giảm?

Uống thuốc giảm cân vẫn béo có thể do một số nguyên nhân phổ biến sau:

1.1. Do bản thân sản phẩm kém chất lượng

Đa phần các loại thuốc này có thành phần không rõ ràng, bị “pha” chất không có tác dụng giảm mỡ thực sự. Nhiều sản phẩm ghi là “thảo dược”, nhưng kiểm nghiệm lại phát hiện trộn thêm thuốc tây kích thích, lợi tiểu, nhuận tràng… Những chất này chủ yếu làm mất nước, giảm cảm giác đói tạm thời, chứ không giúp cải thiện chuyển hóa hay giảm mỡ lâu dài. Khi ngừng thuốc, cơ thể bù nước, ăn trở lại khiến cân nhanh chóng quay về “vạch xuất phát”.

Ví dụ: Bạn uống một loại “giảm 3-5kg/tuần”, 3 ngày đầu đi tiểu nhiều, người nhẹ, cân tụt 1-2kg. Một tuần sau ngừng thuốc, chỉ cần ăn uống bình thường là cân tăng lại. Đó là giảm nước chứ không phải mỡ.

1.2. Thuốc giải quyết gốc rễ việc tăng cân

Các loại thuốc giảm cân trên thị trường hiện nay thường chỉ làm được 2 vấn đề là: giảm cảm giác đói, làm nóng người, đổ mồ hôi hoặc lợi tiểu, xổ nước.

Trong khi thừa cân lại liên quan đến cả “hệ thống”: chế độ ăn, vận động, giấc ngủ, hormone, tâm lý, bệnh nền…

Ví dụ: Bạn tăng cân nhiều vì ăn khuya, stress, ngủ 5 tiếng/ngày; uống thuốc làm bạn bớt đói buổi sáng nhưng tối vẫn ăn vặt, tối lại ngủ muộn vì thì rất khó xuống cân.

1.3. Kỳ vọng “uống là xong”, ăn bù nhiều hơn

Với suy nghĩ chủ quan “đã có thuốc lo”, nhiều người nhanh chóng quay trở lại thói quen sinh hoạt thiếu điều độ ngay sau vừa uống thuốc. Kết quả là lượng calo đưa vào vẫn cao hơn lượng tiêu hao, trong khi mục tiêu giảm cân là tạo thâm hụt năng lượng khoảng 500-750 kcal/ngày để giảm 0,5-1kg/tuần.

Ví dụ: Bạn uống thuốc đều nhưng vẫn uống 1 ly trà sữa/ngày + ăn vặt buổi tối, trong khi cả ngày gần như ngồi bàn làm việc thì sẽ khó giảm như khi không dùng thuốc.

1.4. Uống sai thời điểm, gây mất ngủ, stress khiến cơ thể giữ nước

Các sản phẩm có thành phần cafein (gần giống khi uống cà phê đậm đặc) nếu dùng muộn trong ngày rất dễ gây khó ngủ, tăng nhịp tim hoặc khiến cơ thể rơi vào trạng thái căng thẳng.

Mà nhiều nghiên cứu khoa học chỉ ra rằng thiếu ngủ và stress kéo dài được khiến cortisol tăng nhanh, thúc đẩy giữ nước và thèm ăn hơn ngày hôm sau, từ đó cản trở việc giảm cân.

Ví dụ: Chúng ta uống thuốc lúc 4-5h chiều, tối khó ngủ, hôm sau mệt nên lười vận động, lại có xu hướng ăn nhiều tinh bột để “lấy lại sức”.

1.5. Uống quá ít nước

Mình có thắc mắc vì sao uống thuốc giảm cân phải uống nhiều nước? Theo nghiên cứu của trường Y khoa  Harvard, chỉ cần mất ~2% khối lượng cơ thể vì thiếu nước hiệu quả vận động và chức năng sinh lý đều sẽ bị ảnh hưởng tiêu cực. Ngoài ra, uống quá ít nước khi dùng thuốc giảm cân còn có thể gây căng thẳng, mệt mỏi, chững cân,...

1.6. Nguyên nhân từ cơ địa & bệnh nền

Có những trường hợp dù đã điều chỉnh tương đối tốt nhưng vẫn giảm rất chậm vì cơ địa và bệnh nền như:

- Đề kháng insulin, tiền đái tháo đường;

- PCOS (đa nang buồng trứng), suy giáp;

- Dùng corticoid kéo dài;

- Thay đổi nội tiết, hormone ở phụ nữ sau sinh, tiền mãn kinh…

Các yếu tố này ảnh hưởng trực tiếp đến cách cơ thể xử lý đường, mỡ và năng lượng, khiến việc giảm cân chậm hơn nhiều so với người bình thường.

Ví dụ: 2 người cùng cao 1m60, nặng 70kg, ăn và tập như nhau, nhưng người có đề kháng insulin có thể mất gấp đôi thời gian để giảm được số cân tương đương.

2. Lộ trình giảm cân lành mạnh không cần lệ thuộc thuốc

Trước hết, chúng ta phải hiểu rằng phần lớn thuốc giảm cân trên thị trường Việt Nam được bán dưới dạng thực phẩm chức năng, hàng xách tay, online, không kê đơn. Số lượng sản phẩm hợp pháp rất ít, còn các loại chúng ta thấy trên mạng xã hội đa phần là hàng kém chất lượng bị cấm. 

Theo đó, thay vì tìm hết loại thuốc này đến loại khác, mình có thể tạm ngưng thuốc và đặt mục tiêu an toàn: giảm 0,5-1kg/tuần, vốn cũng là mức được nhiều tổ chức y tế khuyến nghị. Bạn có thể bắt đầu với khung cơ bản như sau:

2.1. Tập vận động 1 tuần không cần đến phòng tập

Mục tiêu: tăng khối cơ nhẹ, kích hoạt “afterburn effect” (cơ thể tiếp tục đốt năng lượng sau khi tập).

Gợi ý lịch:

• 3 buổi đi bộ nhanh 30 phút

• Ví dụ: thứ 2-4-6, đi sau giờ làm hoặc sau bữa tối 1 tiếng.

• Đi sao cho vẫn nói chuyện được nhưng hơi thở nhanh hơn bình thường.

• 2 buổi tập sức mạnh 20-30 phút

• Có thể tập tại nhà với bodyweight: Squat, lunge, glute bridge, chống đẩy tường, plank,...

• Mỗi động tác 10-12 lần × 2-3 hiệp.

• Những bài “full body workout for beginners” trên các kênh YouTube MadFit, Carolien Girvan, Heather Robertson,... là lựa chọn ổn.

• 1-2 buổi HIIT nhẹ 15-20 phút

• Chọn bài “low impact HIIT” (không nhảy quá mạnh) nếu bạn mới tập.

• HIIT giúp tăng EPOC, cơ thể tiếp tục đốt năng lượng thêm nhiều giờ sau buổi tập.

Nếu đang rất ít vận động, bạn có thể khởi động từ mức tối thiểu: đi bộ 15-20 phút/ngày trong 1 tuần, sau đó mới thêm dần các buổi tập khác.

3.2. Thay đổi chế độ ăn uống 

Không cần đếm từng kcal, chỉ cần bám  sát 3 nguyên tắc quan trọng:

• Giảm bớt đồ uống ngọt, bánh kẹo, chiên rán.

• Ưu tiên rau, trái cây vừa phải, ngũ cốc nguyên hạt, đạm nạc.

• Giữ lượng ăn vừa phải, không nhịn đói cực đoan.

Các khuyến nghị về ăn lành mạnh của WHO đều nhấn mạnh: hạn chế chất béo bão hòa, đường tự do, tăng rau quả và ngũ cốc nguyên hạt.

Ví dụ thực đơn 1 ngày:

- Sáng: 1 bát nhỏ yến mạch nấu với sữa hạt không đường + 1 quả chuối nhỏ

- Giữa buổi: 1 quả táo hoặc 1 hộp sữa chua không đường

- Trưa: ½-1 chén cơm + nhiều rau luộc/xào ít dầu + 100g thịt nạc/cá/đậu phụ

- Bữa xế: 1 ly sinh tố ít ngọt (chuối + rau bina + sữa hạt)

- Tối: ½ chén cơm hoặc khoai + rau + 80-100g đạm nạc

Lưu ý: Hạn chế ăn sau 21h, nhất là đồ ngọt và snack.

2.3. Detox định kỳ để loại bỏ độc tố, mỡ xấu

Bên cạnh chế độ tập luyện, ăn uống khoa học, chúng mình có thể làm quen với detox, một liệu pháp thanh lọc và cân bằng lại cơ thể bằng thực phẩm sinh tố, nước ép rau xanh và củ quả tươi nguyên chất. Nhiều người thường lầm tưởng detox là nhịn ăn khắc nghiệt nhưng thực tế không phải vậy: 

• Mỗi liệu trình 6 chai tương đương từ 4,5-5kg rau củ quả/ngày. Nước ép lạnh nguyên chất cung cấp lượng dinh dưỡng gấp 16 lần so với việc ăn rau thông thường.

• Juice chỉ uống nhưng không đói vì được thiết kế theo khung giờ cụ thể tương ứng với 6 bữa ăn nhỏ trong ngày.

• Không thêm đường tinh luyện, không chất bảo quản nên mình yên tâm không tăng cân, ảnh hưởng đến đường huyết hay tái béo khi kết thúc liệu trình.

• Quan trọng nhất detox không phải thuốc giảm cân, nó là bước “tạo đà” để mình thanh lọc các độc tố, mỡ xấu giúp cơ thể khỏe mạnh trước khi bắt đầu xây dựng lối sống healthy và vóc dáng cân đối dài lâu.

Như vậy, qua bài viết chúng mình đã phần nào hiểu dùng thuốc giảm cân vẫn không có hiệu quả. Thuốc giảm cân nhất là loại trôi nổi, chưa được cấp phép vừa không chắc hiệu quả, vừa tiềm ẩn nhiều rủi ro. Chậm mà chắc, chúng mình bắt đầu từ thay đổi thói quen ăn uống, vận động kết detox lành mạnh để khỏe đẹp an toàn, bền vững nhé!